OWCZAREK PODHALAŃSKI

OWCZAREK PODHALAŃSKI

OWCZAREK PODHALAŃSKI


Owczarek podhalański to nasza rodzima rasa: duży, bogato owłosiony molos typu górskiego, zawsze czysto biały. Zrównoważony, czujny, jego powołaniem jest stróżowanie na własnym terenie.

Charakter
Owczarek podhalański jest ściśle związany z krajobrazem Tatr. Należy do grupy dużych, biało umaszczonych psów górskich, występujących od setek lat na terenach środkowej i południowo-zachodniej Europy.

Umiejętności
Praca owczarka podhalańskiego nie polegała na prowadzeniu owiec, ale na ich ochronie przed drapieżnikami. Wykorzystywano go również jako stróża gospodarstw, schronisk górskich i prywatnych domów. Obecnie owce mają coraz mniej naturalnych wrogów, rzadko można spotkać niedźwiedzia, a wilki występują głównie w Bieszczadach. Pomimo że nie jest to typowy pies zaganiający, potrafił jednak także przepędzać stado z jednego pastwiska na drugie lub zapędzać na udój. Umiał bezbłędnie odnaleźć zabłąkane i zranione sztuki w najbardziej niedostępnym terenie i sprowadzić je do szałasu.

W Holandii z dobrym skutkiem podejmowano próby układania owczarków podhalańskich do roli przewodników niewidomych. Także w Polsce co najmniej jedna suczka pracowała w tej roli. W czasie wypraw na Spitsbergen polski podhalan towarzyszył naukowcom wśród nieprzebytych śniegów, zawsze odnajdując właściwą drogę.

Podhalan jest doskonałym stróżem, nieufnym wobec obcych, obdarzonym dużą odwagą, czujnym, lecz niehałaśliwym. Reaguje tylko w momencie faktycznego zagrożenia.

Szkolenie i wychowanie
Owczarek podhalański to pies o umiarkowanym temperamencie, spokojny, opanowany, zrównoważony i bardzo zaradny. Mimo niezależnej natury i dużej samodzielności, widocznej już u małych szczeniąt, jest posłuszny i chętny do współpracy. Bardzo przywiązuje się do swojej rodziny i miejsca, w którym żyje. Nie ma skłonności do dominacji, jest wierny i bezwarunkowo oddany człowiekowi. Szczególną sympatią obdarza dzieci. Ma silny instynkt opiekuńczy, w jego towarzystwie nikomu nie może stać się krzywda.

Długoletnia planowa hodowla doprowadziła do poprawienia eksterieru i utrwalenia pozytywnych cech psychicznych. Podhalan stał się zwierzęciem bardziej przyjaznym i otwartym. Ma silną osobowość, ale jego wychowanie nie przysparza większych kłopotów. Nie jest konfliktowy ani przesadnie agresywny wobec psów, jednak strzegąc swojego terytorium,może być nieprzyjemny dla intruza.

Owczarek podhalański jest inteligentny i pojętny, można go szkolić w zakresie ogólnego posłuszeństwa.

Dla kogo ta rasa
Podhalan potrafi dostosować się do różnych warunków i wymagań właściciela. Jest doskonale przystosowany do życia w trudnych i zmiennych warunkach klimatycznych. Jak każdy pies, do prawidłowego rozwoju potrzebuje ruchu i zajęcia, dzięki któremu będzie czuł się potrzebny. Panuje opinia, że przedstawiciel tej rasy źle się czuje na nizinach. Nie jest to prawda, ale na pewno nie powinien być trzymany w miejskich blokowiskach. Brak przestrzeni odbija się niekorzystnie na jego kondycji psychicznej i fizycznej. W domu poza miastem, mając do dyspozycji ogród, będzie czuł się znakomicie, nawet jeśli od najbliższych gór będzie go dzielić kilkaset kilometrów.

Wady
dosyć niezależny – lubi sam podejmować decyzje
bywa uparty – nie zawsze chce wykonać polecenie, jeśli nie widzi w nim sensu
wymaga przestrzeni – niezbyt nadaje się do miejskiego mieszkania
mocno linieje, a jego sierść wymaga regularnego czesania

Zalety
bardzo przywiązany do właściciela i całej rodziny
opiekuńczy wobec dzieci
doskonały, czujny, lecz nieprzesadnie agresywny stróż
spokojny i zrównoważony na co dzień
stosunkowo łatwy do wychowania i układania
chętnie wykonuje polecenia, jeśli ma dobrą więź z właścicielem
odporny na warunki atmosferyczne

Zdrowie
Generalnie owczarek podhalański to rasa zdrowa i odporna. Z chorób o podłożu genetycznym najczęściej trapią go dysplazja biodrowa i łokciowa oraz wady powiek: entropium i ektropium. Zagrożony jest rozszerzeniem i skrętem żołądka, dlatego należy mu po jedzeniu zapewnić wypoczynek. Jego uszy mogą być narażone na infekcje, dlatego należy je regularnie kontrolować i w razie potrzeby czyścić.

Żywienie
Podhalan nie jest wymagający pod względem żywienia. Ma dobry apetyt i nie jest wybredny. Ponieważ przez lata ciężko pracował i nie był rozpieszczany, jego organizm potrafi optymalnie wykorzystywać podawany pokarm. Karma powinna być dobrej jakości, o średniej zawartości białka i tłuszczu. Dzienną porcję dzielimy na dwa posiłki, miskę ustawiamy na podwyższeniu.

Pielęgnacja
Pielęgnacja podhalana nie jest kłopotliwa. Jego szata jest dwuwarstwowa, złożona z włosa okrywowego i gęstego podszerstka. Dzięki temu nie przemaka, szybko wysycha i nie trzyma brudu. Owczarka podhalańskiego wystarczy dokładnie wyszczotkować, aby wyglądał efektownie. Wybierając się z naszym ulubieńcem na wystawę, pamiętajmy, że powinien być przed nią wykąpany i wyszczotkowany. Kredą lub specjalnym pudrem wybielamy wszelkie zażółcenia. Należy również skorygować włos na łapach, pod ogonem i w okolicach uszu.

Historia
Historia owczarka podhalańskiego jest tyleż odległa, co tajemnicza. Prawdopodobnie wywodzi się od azjatyckich molosów, przede wszystkim doga tybetańskiego, który przyczynił się do powstania wielu dzisiejszych ras. Silny, majestatyczny, odporny na warunki atmosferyczne, od dawna pilnował stad owiec przed drapieżnikami i rabusiami. Dzisiaj coraz częściej pełni rolę stróża i towarzysza rodziny.

Początki pasterstwa w Tatrach i na Podhalu sięgają XIII w. Wtedy przybyły na te tereny ludy trudniące się wypasem owiec i bydła. Wraz z ludźmi pojawiły się ich psy. Ówcześni pasterze posiadali niewielkie stada, utrzymywane w nisko położonych dolinach. W XV i XVI w. plemiona wołoskie, zdążające wzdłuż Karpat na Podhale, przyczyniły się do rozwoju gospodarki pasterskiej na obszarach tatrzańskich. Towarzyszące im psy zapoczątkowały rasę owczarka podhalańskiego, nazywanego przez miejscową ludność liptakiem.

Duże, silne i krzepkie zwierzęta były znakomitymi stróżami owiec. Pracowały w dzień i w nocy. Nieprzeciętna odwaga i wytrzymałość pozwalały im na konfrontację z groźnymi drapieżnikami: wilkami i niedźwiedziami. Nosiły specjalne obroże nabijane kolcami lub całe wykonane z metalu, które chroniły je przed kłami przeciwników. Owczarki podhalańskie strzegły także dobytku przed złodziejami.

Kiedy na początku XX w. Tatry stały się popularnym terenem turystycznym, tłumnie zjeżdżający goście zwrócili uwagę na piękne białe psy, które z czasem stały się miejscową atrakcją i elementem folkloru. Owczarek podhalański pojawił się w legendach i góralskich przyśpiewkach. Posiadanie dobrze utrzymanego podhalana było dla bacy sprawą honoru, za niektóre psy trzeba było oddać nawet trzy owce.

Pierwszej próby planowej hodowli podhalana podjął się w okresie międzywojennym Korpus Ochrony Pogranicza. Uznano, że pełne zaangażowania, ciężko pracujące od pokoleń owczarki, odporne i chętne do współpracy z człowiekiem będą dobrymi psami służbowymi. Podhalany doskonale sprawdziły się jako psy pilnujące obiektów przemysłowych i wojskowych. Na początku lat 30. XX w. na Śląsku powstało Towarzystwo Miłośników Psa Służbowego, które miało za zadanie popularyzację rasy. Z jego inicjatywy w 1937 r. w Zakopanem zorganizowano pierwszą wystawę owczarków podhalańskich. Spośród 65 pokazanych tam psów do Księgi Wstępnej wpisano 18 osobników. W 1938 r. opracowano pierwszy wzorzec.

Pracę kynologów przerwał wybuch wojny. Po jej zakończeniu górale zaczęli rozmnażać ocalałe egzemplarze. Robili to jednak w sposób nieprzemyślany, ignorując standardy rasy. Dopiero w 1954 r. krakowski oddział Związku Kynologicznego w Polsce zorganizował przegląd, na którym oceniono ponad 100 osobników i opracowano wytyczne dalszej hodowli. Zadania tego podjął się dr wet. Henryk Dereziński. W 1967 r. FCI przyjęło oficjalnie wzorzec rasy. Pierwszym podhalanem z pełnym rodowodem była suka Surma z hodowli Kordegarda.

Wzorzec
Owczarek podhalański – grupa I grupa FCI, sekcja 1, nr wzorca 65
Pochodzenie: Polska
Charakter: spokojny, pojętny, czujny, bardzo silnie przywiązany do swojej rodziny, opiekuńczy względem słabszych członków stada
Wielkość: pies – 65-70 cm, suka – 60-65 cm
Waga: pies – 50-65 kg, suka – 45-60 kg
Szata: na głowie, pysku i przedniej stronie kończyn sierść krótka, na szyi i tułowiu długa, gęsta, prosta lub lekko falista, twarda w dotyku, z obfitym podszerstkiem. Na szyi występuje bogata kryza, na udach obfite portki; ogon mocno owłosiony, puszysty
Maść: jednolicie biała
Długość życia: przeciętnie około 12 lat
Podatność na szkolenie: duża
Koszty utrzymania: 250-300 zł miesięcznie
Cena psa z rodowodem: 1700-3500 zł

Ciekawostki
Istnieje kilka ras spokrewnionych z naszym podhalanem. Najbliższym kuzynem jest oczywiście słowacki czuwacz – to w rzeczywistości rasa wywodząca się z tej samej populacji liptaków, tyle że hodowana osobno, u której pewne różnice specjalnie podkreślono. Nadal jednak czuwacze i podhalany są zwykle nie do odróżnienia dla laika, a nawet dla wielu specjalistów.

Nieco bardziej różnią się, hodowane na odleglejszych terenach węgierski kuvasz oraz włoski maremmano-abruzzese. Charakterystyczna dla tych wszystkich ras jest biała maść – przyczyną tego jest fakt, że psy te pilnowały owiec o białej maści i miały wtapiać się w stado tak, aby drapieżnik nie potrafił ich łatwo zlokalizować. Dla odmiany psy typowo zaganiające miały być łatwo odróżnialne dla pasterza, stąd np. border collie jest zwykle czarno-biały.

Źródło: Psy.pl